Żywotnik zachodni Golden Brabant

Żywotnik, nazywany również tują, to popularne drzewo iglaste z rodziny cyprysowatych. Jest to roślina łatwa w uprawie i odporna na szkodliwe działanie warunków zewnętrznych. Żywotniki uprawia się zarówno w przydomowych ogrodach, jak i na działkach, w parkach czy zieleńcach.

Wygląd rośliny

Tuja posiada delikatne, ciemnozielone gałązki, które ciemnieją w sezonie zimowym. Zależnie od gatunku i odmiany, może osiągać 1-5 m wysokości.

Pochodzenie

Naturalne siedliska żywotnika występują we wschodniej części Ameryki Północnej (na północnych rejonów Stanów Zjednoczonych oraz na południu Kanady). Tuja rośnie również we wschodniej Azji. W naturalnym środowisku osiągać może ona nawet 60 metrów wysokości.

Gatunki żywotnika 

  • Żywotnik zachodni - drzewo iglaste pochodzące ze wschodniej części Ameryki Północnej. Osiąga do 20 metrów wysokości. Roślina ta przyjmuje postać szerokiego stożka.
  • Żywotnik olbrzymi - wywodzące się z Ameryki Północnej długowieczne, szybko rosnący gatunek. Osiąga on do 30 metrów wysokości. Żywotnik olbrzymi posiada ciemne liście w formie łusek.
  • Żywotnik wschodni - pochodząca z Azji roślina, od jakiegoś czasu  zaklasyfikowana do oddzielnego rodzaju biota. To wolno rosnący krzew iglasty o regularnym, jajowatym pokroju i pionowym układem gęsto rosnących pędów.
  • Żywotnik japoński - rzadko występujący w Polsce gatunek tui, który pochodzi z południowej Japonii. Dorasta do około 20 - 30 metrów wysokości. Posiada szerokostożkowy pokrój i liście w formie łusek, ciemnozielone od góry, z jasnymi paskami od spodu
  • Żywotnik nibyolbrzymi - odmiana mieszańcowa, jaka powstała na skutek skrzyżowania żywotnika olbrzymiego oraz zachodniego. Posiada cechy pośrednie obu gatunków.

Występowanie żywotnika / tui

Żywotnik to zimozielona roślina, która dobrze czuje się w polskim klimacie. Jest odporna na wysokie temperatury oraz suszę. Tuja posiada niewielkie wymagania glebowe. Rzadko zapada na choroby.żywotnik olbrzymi cancanŻywotnik olbrzymi 'Cancan'

Wymagania i warunki uprawy żywotnika / tui

Jaka ziemia jest najlepsza dla żywotnika / tui?

Tuja wymaga gleby żyznej, świeżej, przepuszczalnej, o umiarkowanej wilgotności. Żywotnik wschodni oraz olbrzymi preferuje gleby lekko kwaśne do obojętnych. Jeżeli chodzi natomiast o żywotnika zachodniego, najlepiej rośnie on na glebach wapiennych, piaszczysto - gliniastych, ale znosi także słabsze gleby.

Jakie warunki uprawy są najlepsze dla żywotnika / tui?

Żywotnik wymaga stanowisk słonecznych lub lekko cienistych. W przypadku nadmiernego zacienienia, rośliny te rosną o wiele słabiej, a odmiany posiadające żółte łuski nie wybarwiają się.

Sadzenie żywotnika / tui

Kiedy sadzić żywotnika / tuję?

Znaczna część dostępnych na rynku tui sprzedawana jest w doniczkach. Tego typu rośliny z powodzeniem sadzić można od wiosny do jesieni. Najlepiej robić to od końca kwietnia do czerwca lub od połowy sierpnia do października. Jeśli rośliny będą regularnie podlewane, zwłaszcza w okresie upałów, mogą być sadzone także latem. 

Gdzie posadzić żywotnika / tuję?

Jako że żywotnik nie lubi przesadzania, najlepiej posadzić go w miejscu, w którym będzie on mógł rosnąć na stałe. Podłoże dla tui powinno być przepuszczalne, próchniczne, żyzne oraz umiarkowanie wilgotne. Na jałowych, suchych glebach roślina ta może brązowieć i zrzucać liście. 

Jak gęsto sadzić żywotnika / tuję?

Aby uzyskać estetyczny, zwarty żywopłot, sadzonki żywotnika należy sadzić w odległości około 50 - 80 centymetrów od siebie.

Tempo wzrostu żywotnika / tui

Żywotnik to szybko rosnąca roślina. W ciągu 1 sezonu jest ona w stanie urosnąć o około 40 - 50 centymetrów. Docelowo tuje osiągają około 3 - 5 metrów wysokości.żywotnik zachodni danicaŻywotnik zachodni 'Danica'

Kwitnienie żywotnika / tui

Kiedy kwitnie żywotnik / tuja?

Żywotnik / tuja to roślina, która kwitnie w sezonie wiosennym.

Jak pachnie żywotnik / tuja?

Gałązki żywotnika mają przyjemny żywiczny zapach, przypominający aromat gałęzi świerku.

Liście żywotnika / tui

Tuja posiada łuskowate liście przylegające do pędu. Od góry są one ciemnozielone i błyszczące, od spodu - nieco jaśniejsze. Na łuskach znajduje się pojedynczy gruczołek żywiczny.

Owoce żywotnika / tui

Żywotnik wytwarza niewielkie szyszki o jajowatym kształcie i rozmiarach około 1 - 2 centymetry. Początkowo są one zielone, a po dojrzeniu przyjmują brązową barwę. Szyszki składają się z około 6 do 12 skórzastych łusek, które z czasem drewnieją i rozchylają się w mniejszym lub większym stopniu. Na każdej z nich znajduje się od 1 do 3 soczewkowatych nasion z 2 skrzydełkami.

Pielęgnacja żywotnika / tui

Kiedy przycinać żywotnika / tuję?

By żywotnik zdrowo rósł i zachował swój pokrój, wymaga regularnego cięcia. Częstotliwość jego przycinania uzależniona jest od odmiany oraz przeznaczenia danej rośliny. Tuje, które rosną w żywopłocie przycinać powinno się 3 razy na sezon. Rośliny wolno rosnące oraz odmiany o zwartym, gęstym pokroju nie wymagają przycinania.

Jak ciąć żywotnika / tuję?

W czasie wiosennego cięcia odbywającego się w marcu lub kwietniu, najmłodsze pędy tui należy skrócić o około 1/3 długości. W ten sam sposób roślinę powinno się przycinać latem, w czerwcu. W sierpniu żywotnika należy przyciąć po raz ostatni, skracając pędy o około 1 - 2 centymetry.

Podlewanie żywotnika / tui

Żywotnik w pierwszym roku po posadzeniu wymaga regularnego nawadniania. Roślinę najlepiej podlewać rzadko, lecz obficie. W sezonie tuję powinno się podlewać raz w tygodniu (podczas upałów można robić to nieco częściej), rano lub wieczorem. W czasie podlewania powinno unikać się zraszania pędów, a skupić się na ziemi.

Nawożenie żywotnika / tui

Żywotniki mocno rosnące, np. tworzące żywopłoty, wymagają regularnego nawożenia. Pierwsze przeprowadzać należy w kwietniu lub na początku maja, letnie - na początku lipca, a jesienne - na przełomie września i października. Nawożenie jesienne przeprowadza się z wykorzystaniem nawozów nie zawierających azotu. Należy unikać nawożenia roślin świeżo posadzonych.

Przesadzanie żywotnika / tui

Tuja to roślina, która nie lubi przesadzania, a co za tym idzie - sadząc ją należy wybrać miejsce, w którym będzie mogła zostać na stałe.

System korzeniowy żywotnika / tui

Żywotnik posiada płytki system korzeniowy.żywotnik zachodni rheingoldŻywotnik zachodni 'Rheingold'

Jakie odmiany żywotnika / tui do ogrodu?

W ogrodzie najlepiej sprawdzać będą się odmiany tui, takie jak:

  • ‘Smaragd’ - popularna odmiana charakteryzująca się stożkowatym kształtem i rocznymi przyrostami sięgającymi do 30 centymetrów. Roślina ta idealnie nadaje się do na żywopłoty..
  • ‘Atrovirens’ - silnie rosnąca odmiana o gęstym pokroju i świeżozielonej barwie. Idealna na żywopłoty formowane
  • ’Danica’ - odmiana żywotnika o kulistym przekroju. Charakteryzuje się ona niewielkimi rozmiarami.
  • ‘Spiralis’ - roślina żywopłotowa o bardzo atrakcyjnych, spiralnie skręconych pędach.

Najczęstsze pytania dotyczące uprawy żywotnika / tui

Czy żywotnik jest trujący?

Żywotnik zawiera w swoim składzie trujące związki, które mogą być szkodliwe zarówno dla ludzi, jak i kotów, psów, koni, ryb oraz gryzoni.

Dlaczego tuja usycha?

Usychanie tui związane może być zarówno z niewłaściwym stanowiskiem, jak i nieprawidłowym nawożeniem oraz podlewaniem. Najczęściej do czynienia mamy z tym na początku wiosny oraz po okresach suszy.

Dlaczego żywotnik żółknie?

Częstą przyczyną żółknięcia dolnych części żywotników rosnących w formie żywopłotu jest ich “podlewanie” przez psy. Żółknięcie żywotnika może także stanowić efekt braku odpowiedniego nawożenia. W przypadku tui najczęściej do czynienia mamy z niedoborami żelaza oraz magnezu. Objawiają się one jaśnieniem, a następnie zmianą koloru pędów tui na żółte. Skutkiem niedoboru żelaza jest żółknięcie rozpoczynające się od najmłodszych pędów, magnezu - od najstarszych. Aby zapobiec niedoborom, rośliny należy regularnie nawozić nawozami wieloskładnikowymi zawierającymi mikroelementy lub nawozami organicznymi (np. kompost lub dobrze przekompostowany obornik). Już występujące niedobory najłatwiej jest niwelować poprzez nawożenie dolistne.